Ritualno žrtvovanje dece u Kartagini – antička propaganda ili istina?

Tofet KartaginaGrobovi koji sadrže sićušne kremirane kosti potvrđuju ono što je do danas smatrano crnom propagandom Grka i Rimljana, pokazuje istraživanje.

Baš kao što su propagandisti Stare Grčke i Rima tvrdili, Kartaginjani su ubijali svoju malu decu, sahranjivali ih zajedno sa svetim životinjama i ostavljali ritualne natpise na posebnim grobljima u znak zahvalnosti bogovima, tvrdi se u novom istraživanju.

“To je nešto što je odbacivano kao crna propaganda zbog toga što danas ljudi ne žele da veruju u tako nešto.”, rekla je Džozefin Kvin, profesorka antičke istorije na Oksfordu, koja zajedno sa kolegama iz inostranstva stoji iza istraživanja koje se tiče jednog od najvažnijih gorko raspravljanih pitanja u klasičnoj arheologiji.

“Međutim kada prikupite sve dokaze – arheološke, epigrafske i literarne – onda nema nikakve sumnje: oni su ubijali svoju decu i sudeći po natpisima, ne samo u vidu prinošenja žrtve za buduće usluge, već i zbog ispunjavanja obećanja koja su ranije data.”

“To nije bio uobičajen događaj i verovatno se događao među elitom, budući da je kremacija veoma skupa, kao i ritualno sahranjivanje. Možda je na to gledano kao na čin ljubavi prema ljudima, tj. čin za dobrobit cele zajednice.”

Argumenti vezani za temu pljušte sa svih strana od kada su pronađena groblja poznata kao tofeti – nazvana po mestu žrtvovanja koje se pominje u Bibliji – iskopana početkom XX veka na periferijama Kartagine u današnjem Tunisu, a potom i na drugim kartaginjanskim lokalitetima na Siciliji i Sardiniji. Grobovi su sadržali sićušne kremirane kosti pažljivo spakovane u urne, zakopane ispod nadgrobnih spomenika u znak zahvalnosti bogovima. Na jednom je bilo urezano nešto što je interpetirano kao prikaz sveštenika koji nosi telo malog deteta. Neki arheolozi i istoričari vide taj nalaz kao dokaz drevnog žrtvovanja deteta, dok drugi insistiraju da je u pitanju prikaz brišljivog poštovanja prema negovanom detetu koje je umrlo pre ili odmah nakon rođenja.

Kvinova i njene kolege, grupa punskih arheologa i istoričara iz Italije i Holandije u potpunosti odbacuju ovu drugu teoriju.

“Natpisi su nedvosmisleni: vreme i konstantni nalazi objašenjenja da su bogovi ‘čuli moj glas i blagoslovili me’. Ne može biti da je toliko dece jednostavno umrlo u pravom trenutku kako bi postala žrtve – a u svakom slučaju slabo ili mrtvo dete bi bilo poprilično slaba žrtva ukoliko ste već zabrinuti da će ga bogovi odbaciti.”

“Potom postoji činjenica o životinjama na lokalitetima, koje su bez sumnje prinošene kao žrtve, sahranjene na isti način, a ponekad i u istim urnama sa dečijim kostima.”

Iako je pronađeno na stotine ostataka, bilo ih je premalo da predstavljaju sve mrtvorođene ili umrle odmah nakon rođenja Kartagine. Prema Kvinovoj, svega 25 takvih sahranjivanja se dešavalo tokom godine, za grad od otprilike 500.000 ljudi.

Rimski istoričar Diodor sa Sicilije i drugi antički istoričari dali su grafičke račune kartaginjanskog žrtvovanja dece: “U jednom njihovom gradu postojao je prikaz bronzanog Kronosa koji širi svoje ruke, sa dlanovima okrenutim na gore i nagnutim ka zemlji, tako da je svako dete stavljeno unutra moglo da se otkotrlja u neku vrstu otvorene jame ispunjene vatrom.”

Diodor čak navodi da su neki građani koji su kupili decu od siromašnih ljudi i spremili ih specijalno za žrtvovanje, doživeli velike nesreće zbog toga što nisu žrtvovali sopstveno potomstvo.

Ovaj argument je godinama bio opovrgavan, posebno među naučnicima koji su došli do suprotnih zaključaka analizom istih ostataka: pre četiri godine grupa naučnika je objavila rad u kojem se navodi da kremirani ostaci ne ukazuju na žrtvovanje dece.

Kvinova kaže da su mnoge njene akademske kolege zgrožene njenim zaključcima.

“Osećaj da je neki krajnji tabu uklonjen je veoma jak. Bilo je veoma upadljivo kako su neke kolege, koje su se raspitivale za moj rad, reagovali u strahu i rekli: ‘O ne, to jednostavno nije moguće, mora da si negde pogrešila’.”

“Volimo da mislimo kako smo sasvim bliski sa antičkim svetom, da su oni bili kao i mi – a istina je, plašim se, da zaista nisu.”, rekla je Kvinova.

(Izvor: National Geographic)