Arheologija nad moštima (Monika Milosavljević)

Rad prati recepciju arheološkog otkrića skeleta 1/06 iz manastira Resave (Manasije), koji je interpretiran kao despot Stefan Lazarević, unutar stručne zajednice i u javnom diskursu. Označavanjem skeletnih ostataka terminom mošti, oni započinju svoju posthumni život, koji ima važne implikacije u konstruisanju segmenata srednjovekovne prošlosti i shvatanju nacionalne prošlosti. Primeri interpretiranja različitih grobnih celina kao upravo onih u kojima se nalaze ostaci despota Stefana, ukazuju na potrebu razumevanja odgovornosti arheološke discipline u političkom kontekstu.

manastir resava

Oktobra 2006. godine otpočela su arheološka istraživanja u naosu crkve Svete Trojice u manastiru Resavi (Manasiji), koja su predstavljala samo deo programa sistematskog arheološkog iskopavanja ovog manastira u periodu od 2005. do 2010. godine kojima rukovodi Marin Brbolić, arheolog Republičkog zavoda za zaštitu spomenika kulture. Predviđeni ciljevi ovog višegodišnjeg plana podrazumevali su “istraživanje manastirske porte sa ciljem definisanja prvobitne nivelete, istraživanje objekata unutar bedema manastirske porte, kao i istraživanje naosa”. Jedan od najvažnijih ciljeva predviđenih arheoloških iskopavanja 2006. godine bilo je definisanje mogućih grobnih ukopa uz južni zid zapadnog traveja, naročito zato što se na ovom mestu mogla očekivati ktitorska grobnica (Брмболић 2007, 9-10). Pretpostavka o tome da se u južnom delu zapadnog traveja u crkvi manastira Resave (Manasije) nalazi grobnica despota Stefana Lazarevića zasnovana je, pre svega, na rezultatima iscrpnih radova Danice Popović o praksama vladarskih sahrana u srednjem veku. Ona je na nekoliko mesta najdirektnije ukazala da hipotezu o mestu groba Stefana Lazarevića – mogu konačno potvrditi ili opovrgnuti samo neka buduća arheološka iskopavanja (Поповић 1992,130), odnosno, da nova saznanja o grobu despota Stefana zasada mogu da pruže samo arheološka ispitivanja jugozapadnog prostora resavskog naosa (Поповић 1995, 48).

Tokom terenskih istraživanja u jugozapadnom prostoru naosa u Resavi 2006. godine otkriveni su skeletni ostaci odrasle individue. Stratigrafski podaci ukazivali su na to da je grobnica u kojoj je skelet pronađen bila otvarana, dok je specifičan kontekst zatečen u grobnici ukazivao da se to otvaranje dogodilo oko deset godina nakon sahrane individue (Брмболић 2007, 12-16, Миладиновић-Радмиловић 2007, 28).

PROČITAJTE CEO TEKST